fbpx

Κατανoώντας τις τροφικές αντιδράσεις: δυσανεξία, αλλεργία και ευαισθησία

Πολλοί άνθρωποι που εμφανίζουν ανεπιθύμητες αντιδράσεις σε τρόφιμα δεν συνειδητοποιούν ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο προκαλεί τα συμπτώματα. Οι τροφικές αντιδράσεις συχνά παραβλέπονται ως ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν σε χρόνια προβλήματα υγείας. Οι ανεπιθύμητες αντιδράσεις στα τρόφιμα μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: αλλεργίες, δυσανεξίες και ευαισθησίες.

Τροφικές αλλεργίες

Οι πραγματικές τροφικές αλλεργίες περιλαμβάνουν αντιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος που προκαλούνται από ορισμένα τρόφιμα. Αυτές οι αντιδράσεις εμφανίζονται συνήθως αμέσως μετά την κατανάλωση του τροφίμου και διαμεσολαβούνται από αντισώματα (ανοσοσφαιρίνες) Ε (IgE). Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα μπερδεύει μια αβλαβή πρωτεΐνη ενός τροφίμου και τη θεωρεί απειλή, ξεκινά μια αντίδραση με τη μεσολάβηση της IgE, απελευθερώνοντας ισταμίνη και άλλες χημικές ουσίες που προκαλούν αλλεργικά συμπτώματα.

Εξετάσεις για τροφικές αλλεργίες

Δοκιμασίες δερματικού νυγμού ή εξετάσεις αίματος για τη μέτρηση της παρουσίας ειδικών αντισωμάτων IgE σε κοινά αλλεργιογόνα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι απαραίτητη η από του στόματος πρόσληψη της τροφής για την επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Κοινά συμπτώματα τροφικών αλλεργιών

  • Εξάνθημα
  • Πρησμένη γλώσσα
  • Ρινική καταρροή
  • Κνίδωση
  • Κοιλιακός πόνος
  • Εμετός
  • Δυσκολία στην αναπνοή
  • Βήχας
  • Συριγμός

Κοινά τροφικά αλλεργιογόνα

Ξηροί καρποί, σιτάρι, σόγια, γάλα, ψάρια και οστρακοειδή.
Όμως, κάθε τρόφιμο μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις.

Τροφικές ευαισθησίες

Οι τροφικές ευαισθησίες, επίσης γνωστές ως καθυστερημένες τροφικές υπερευαισθησίες, περιλαμβάνουν ανοσολογικές αντιδράσεις που εμφανίζονται ώρες ή ακόμη και ημέρες μετά την κατανάλωση μιας τροφής. Αυτές οι αντιδράσεις συχνά συνδέονται με ανισορροπίες στο γαστρεντερικό σύστημα, όπως η εντερική διαπερατότητα ή το “σύνδρομο διαρρέοντος εντέρου”. Σε αντίθεση με τις αλλεργίες, οι οποίες περιλαμβάνουν αντισώματα IgE, οι ευαισθησίες μπορεί να περιλαμβάνουν αντισώματα IgG ή IgA ή άλλους ανοσολογικούς μηχανισμούς.

Εξετάσεις για τροφικές ευαισθησίες

Εξετάσεις αίματος για τη μέτρηση των επιπέδων ειδικών αντισωμάτων, όπως η ELISA IgG ή IgA, έναντι διαφόρων τροφικών πρωτεϊνών. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν δίαιτες εξάλειψης ακολουθούμενες από εισαγωγές (προκλήσεις) για τον εντοπισμό των τροφών που προκαλούν την αντίδραση και την επιβεβαίωση των ευαισθησιών.

Συνήθη συμπτώματα τροφικών ευαισθησιών

  • Ημικρανίες
  • Πονοκέφαλοι
  • Ζαλάδες
  • Δυσκολία στον ύπνο
  • Μεταβολές διάθεσης
  • Κατάθλιψη
  • Άγχος
  • Ακούσια απώλεια ή αύξηση βάρους
  • Σκούροι κύκλοι κάτω από τα μάτια
  • Άσθμα
  • Ακανόνιστος καρδιακός παλμός
  • Ερεθισμένο έντερο
  • Φούσκωμα
  • Υπερβολική εφίδρωση
  • Ακμή
  • Συριγμός
  • Ρινική καταρροή
  • Προβλήματα στα ιγμόρεια
  • Λοιμώξεις στα αυτιά
  • Επιθυμία για φαγητό
  • Μυϊκός ή αρθρικός πόνος
  • Δυσπεψία
  • Ναυτία
  • Εμετός
  • Θέματα ελέγχου της ουροδόχου κύστης
  • Κόπωση
  • Υπερκινητικότητα
  • Κνίδωση
  • Εξανθήματα
  • Ξηρό δέρμα

Κοινές πηγές τροφικών ευαισθησιών

Αγελαδινό γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, αυγά, γλουτένη (που βρίσκεται στο σιτάρι, τη σίκαλη, το κριθάρι, τη ζέα και το ντίνκελ), σόγια, οστρακοειδή, ξηροί καρποί και ενδεχομένως οποιοδήποτε τρόφιμο.

Τροφικές δυσανεξίες

Οι τροφικές δυσανεξίες είναι μη ανοσολογικές αντιδράσεις σε συγκεκριμένα συστατικά των τροφίμων, συχνά λόγω έλλειψης πεπτικών ενζύμων ή θρεπτικών συστατικών που είναι απαραίτητα για τη διάσπαση αυτών των τροφικών συστατικών. Σε αντίθεση με τις αλλεργίες και τις ευαισθησίες, στις οποίες εμπλέκεται το ανοσοποιητικό σύστημα, οι δυσανεξίες δεν προκαλούν ανοσολογική αντίδραση. Αντίθετα, έχουν ως αποτέλεσμα πεπτικά συμπτώματα ή άλλες ενοχλήσεις που οφείλονται στην αδυναμία του οργανισμού να επεξεργαστεί σωστά ορισμένα τρόφιμα.

Εξετάσεις για τροφικές δυσανεξίες

Δίαιτες εξάλειψης ή τεστ αναπνοής για τον εντοπισμό συγκεκριμένων δυσανεξιών. Η τήρηση ημερολογίου τροφίμων και η καταγραφή των συμπτωμάτων μετά την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων μπορεί επίσης να βοηθήσει στον εντοπισμό δυσανεξιών.

Κοινά συμπτώματα τροφικών δυσανεξιών

  • Εξάψεις
  • Κρυολόγημα ή συμπτώματα γρίπης
  • Πεπτικά προβλήματα όπως φούσκωμα και αέρια
  • Φλεγμονή
  • Γενική δυσφορία

Κοινές αιτίες για τροφικές δυσανεξίες

FODMAPs, γαλακτοκομικά, θειώδη, ισταμίνες, λεκτίνες, συντηρητικά, τεχνητά χρώματα, πρόσθετα, σοκολάτα, εσπεριδοειδή και όξινα τρόφιμα.

Image source: Food Allergy, Hypersensitivity, and Intolerances: Diagnosis and Treatment – IFM lecture 02/2020

Ευαισθησία ή δυσανεξία;

Είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε ότι η διάκριση μεταξύ των τροφικών ευαισθησιών και των δυσανεξιών έγκειται κυρίως στη φύση της αντίδρασης του οργανισμού στα διάφορα συστατικά των τροφίμων.

Οι τροφικές ευαισθησίες είναι αντιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι πρωτεϊνικών τροφικών μορίων. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη κάποιων τροφίμων ως απειλή, όπως η γλουτένη (πρωτεΐνη) στο σιτάρι ή η καζεΐνη (πρωτεΐνη) στα γαλακτοκομικά, προκαλεί ανοσολογική αντίδραση, η οποία μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορα συμπτώματα εκτός του γαστρεντερικού σωλήνα (εξωεντερικά). Η αντίδραση αυτή είναι ενδεικτική της ακατάλληλης αντίδρασης του αμυντικού μηχανισμού του οργανισμού σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως επιβλαβές, δηλαδή την τροφική πρωτεΐνη.

Από την άλλη πλευρά, οι τροφικές δυσανεξίες συχνά αφορούν την αντίδραση του εντέρου σε ορισμένους υδατάνθρακες, συμπεριλαμβανομένων των FODMAPs (ζυμούμενοι ολιγο-, δι-, μονοσακχαρίτες και πολυόλες). Σε αντίθεση με τις ευαισθησίες, οι δυσανεξίες δεν αφορούν το ανοσοποιητικό σύστημα αλλά κυρίως μια δυσκολία στην πέψη ορισμένων υδατανθράκων λόγω της έλλειψης συγκεκριμένων ενζύμων ή της αδυναμίας του εντέρου να τους απορροφήσει αποτελεσματικά.

Η διάκριση αυτή αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των διατροφικών αντιδράσεων και υπογραμμίζει τη σημασία των στοχευμένων προσεγγίσεων για τη διαχείριση και τη θεραπεία.

Σιτάρι

  • Ευαισθησία: Η μη κοιλιοκάκη ευαισθησία στη γλουτένη (NCGS) περιλαμβάνει μια ανοσολογική απόκριση στην γλουτένη σε άτομα χωρίς κοιλιοκάκη ή αλλεργία στο σιτάρι. Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει το ρόλο του ανοσοποιητικού συστήματος στην αντίδραση στην πρωτεΐνη γλουτένη, οδηγώντας σε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων που βελτιώνονται με μια δίαιτα χωρίς γλουτένη. Κάποιες φορές μπορεί τα συμπτώματα να παραμένουν ακόμα και με μια διατροφή χωρίς γλουτένη.
  • Δυσανεξία: Οι έρευνα δείχνει ότι τα συμπτώματα που αποδίδονται στην ευαισθησία στη γλουτένη μπορεί να οφείλονται στις φρουκτάνες, έναν τύπο FODMAP (υδατάνθρακες) που υπάρχει στο σιτάρι. Η δυσανεξία στις φρουκτάνες περιλαμβάνει πεπτικά προβλήματα που οφείλονται στη δυσκολία του οργανισμού να διασπάσει τις φρουκτάνες, οδηγώντας σε συμπτώματα που μοιάζουν με IBS.

Γαλακτοκομικά

  • Ευαισθησία: Παρόμοια με την ευαισθησία στη γλουτένη, η ευαισθησία στην καζεΐνη περιλαμβάνει μια ανοσολογική απόκριση σε μια πρωτεΐνη του γάλακτος. Τα άτομα μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα που είναι ανοσοδιαμεσολαβούμενα.
  • Δυσανεξία: Μια κατάσταση κατά την οποία ο οργανισμός δεν παράγει λακτάση, η οποία είναι απαραίτητη για τη διάσπαση του υδατάνθρακα (σάκχαρο) λακτόζη στο γάλα. Η ανεπάρκεια αυτή οδηγεί σε γαστρεντερικά συμπτώματα, αναδεικνύοντας μια μη ανοσολογική αντίδραση.

Συμπέρασμα

Η κατανόηση των διαφορών μεταξύ τροφικών αλλεργιών, δυσανεξιών και ευαισθησιών είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση των διατροφικών επιλογών και την αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με τις αντιδράσεις σε τρόφιμα. Με τον εντοπισμό των τροφών που προκαλούν τις αλλεργίες, ευαισθησίες και δυσανεξίες και τις κατάλληλες προσαρμογές στη διατροφή, μπορούμε να βιώσουμε ανακούφιση από συμπτώματα και να βελτιώσουμε τη συνολική μας ευεξία. Η καθοδήγηση από έναν επαγγελματία λειτουργικής ιατρικής μπορεί να προσφέρει πολύ σημαντική βοήθεια σχετικά με τον έλεγχο και τη διαχείριση θεμάτων που σχετίζονται με τροφικές αντιδράσεις.

Πηγές:

  1. American Gastroenterological Association. Food Allergies and Intolerances: Food Allergy vs. Food Intolerance. https://aga-cms-assets.s3.amazonaws.com/201821420832—All_FAI_2017.pdf. Updated July 2017. Accessed April 2, 2020.
  2. American Academy of Allergy Asthma and Immunology. Food Intolerance versus Food Allergy. https://www.aaaai.org/conditions-and-treatments/library/allergy-library/food-intolerance. Accessed April 2, 2020.
  3. Sapone, A., Bai, J.C., Ciacci, C., Dolinsek, J., Green, P.H.R., Hadjivassiliou, M., … & Fasano, A. (2012). Spectrum of gluten-related disorders: consensus on new nomenclature and classification. BMC Medicine, 10(1), 13. https://doi.org/10.1186/1741-7015-10-13
  4. Skodje, G.I., Sarna, V.K., Minelle, I.H., Rolfsen, K.L., Muir, J.G., Gibson, P.R., … & Lundin, K.E.A. (2018). Fructan, Rather Than Gluten, Induces Symptoms in Patients With Self-reported Non-celiac Gluten Sensitivity. Gastroenterology, 154(3), 529-539.e2. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2017.10.040
  5. Misselwitz, B., Pohl, D., Frühauf, H., Fried, M., Vavricka, S.R., & Fox, M. (2013). Lactose malabsorption and intolerance: pathogenesis, diagnosis and treatment. United European Gastroenterology Journal, 1(3), 151-159. https://doi.org/10.1177/2050640613484463
  6. Vojdani, A. (2015). Immune response to dietary proteins, gliadin and cerebellar peptides in children with autism. Nutritional Neuroscience, 8(2), 88-100. https://doi.org/10.1080/10284150500069118

Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *